The Freedom of Expression

Date: April 11, 2012
Subject: The Freedom of Expression, Thought and Belief in Turkey
Speakers: Mr. Danyal Oral Çalışlar and Mr. Hans Goslinga
Partners: Felix Meritis (www.felixmeritis.nl) en Kompas (www.kompasstudenten.nl)

Dagverslag Freedom of Expression

The Freedom of Expression in Turkey 2012

 Sprekers:

Mr. Danyal Oral Çalişlar, journalist en schrijver

Mr. Hans Goslinga, journalist, verslaggever en columnist



In een volle zaal van het Felix Meritus aan de Keizersgracht te Amsterdam is woensdag 11 april gediscussieerd over vrijheid van meningsuiting, vrijheid van geloofsbeleving en de vrijheid van de pers in Turkije. “Turkije heeft de laatste twintig jaar enorm veel vooruitgang geboekt op het gebied van vrijheid van expressie,” zegt journalist Danyal Oral Çalişlar. “Maar er is nog een lange weg te gaan!”.



Volgens Çalişlar is er op dit moment in Turkije te weinig media die een tegengeluid biedt, volgens hem durven veel media de regering nog altijd niet openlijk tegen te spreken. Dit komt enerzijds doordat Turkse media jarenlang een verlengstuk waren van een niet-democratische regering en anderzijds doordat de belangen van de directie bij veel mediabedrijven nog altijd meespelen met de nieuwsgaring. “Veel Turkse journalisten hebben hun baan verloren door wat ze hebben gepubliceerd,” stelt Çalişlar. Kritische journalisten kan een mediabedrijf niet gebruiken wanneer de directie andere belangen heeft dan objectieve berichtgeving.
Hans Goslinga, politiek verslaggever bij het dagblad Trouw, schetst een situatie waarbij je baan als journalist verliezen nog lang niet het ergste is dat je kan overkomen: “Op dit moment zijn er 95 mensen die om journalistieke redenen gevangen zitten in Turkije.” Goslinga zegt dat democratie ruimte moet bieden voor kritiek en vrijheid van meningsuiting, maar dat niet alleen jonge democratieën zoals Turkije met tegenslagen te maken hebben: “In Nederland zijn er in de afgelopen jaren twee mensen vermoord om wat zij zeiden en een van onze politici staat al zes jaar onder permanente bescherming vanwege zijn uitlatingen.” De heer Goslinga meent dat beide landen van elkaar kunnen leren op het gebied van democratie. “Ik was onder de indruk van de energie in Istanboel tijdens mijn verblijf daar, de groeiende middenklasse en de actieve studenten. Daarnaast zie ik veel overeenkomsten tussen Turkije en Nederland zoals de diversiteit van volkeren, maar ook de hulp die Turkije aan de Joden heeft geboden toen zij op vlucht waren voor de Nazi’s in de jaren dertig en veertig van de vorige eeuw, verbindt ons.”



Amerika als voorbeeld


Een land waar vrijheid van meningsuiting en expressie een enorme rol speelt, is Amerika. Het grote verschil tussen de waarde van vrijheid van expressie in dit land en veel Europese landen, is dat in Amerika de vrijheid van geloof gelijkstaat aan de vrijheid van meningsuiting. “Onze premier Rutte zegt dat religie een privéaangelegenheid is,” zegt Goslinga. “Religie heeft voor veel Nederlanders een negatieve associatie en het is voor hen moeilijk met vrijheid te verenigen.” Het is hierom ook, meent Goslinga, dat een partij als de PVV nu zoveel aanhang heeft. Geloof, zoals bijvoorbeeld de islam, dat naar buiten wordt gedragen, wordt ervaren als een bedreiging voor de vrijheid. “Maar wat is vrijheid,” vraagt Goslinga zich af in zijn speech. “Is de vrijheid van meningsuiting absoluut? En betekent dit ook dat je mensen ongestraft met woorden mag kwetsen? Aan de andere kant mag iemand die gelooft zijn geloof niet aan een ieder ophangen, omdat dit een privéaangelegenheid moet zijn, waar is dan de vrijheid?” Goslinga zegt dat ook hierin een groot verschil zit tussen Amerika en Europa: “Europa heeft de holocaust gekend en daarom zijn Europeanen voorzichtiger met een absolute vrijheid van meningsuiting, Europa weet waar woorden die kwetsen toe kunnen leiden.”



De heer Çalişlar zegt dat veel landen op dit moment naar Turkije kijken omdat het een van de weinige democratieën is waar de islam een grote rol speelt. “Turkije is geen Islamitisch land dat democratisch is en het is ook geen democratie met invloeden van de islam,” zegt Çalişlar in reactie op een vraag uit het publiek. “Het is simpelweg een democratie met de islam als grootste religie.” Maar democratie of niet, het feit is wel dat er nog altijd mensen in Turkije in de gevangenis zitten om politiek en journalistieke redenen. “Veel van deze journalisten ken ik persoonlijk,” zegt Çalişlar. “Sommigen van hen kunnen overigens ook nu nog publiceren en schrijven, maar zonder computer, internet en in een eenpersoons cel wordt het hun knap lastig gemaakt.” 
Çalişlar heeft ook zelf geschreven over het onrecht dat deze journalisten is aangedaan, zij moeten vaak lang wachten op een proces waarbij vervolgens de bewijzen tegen hen zeer summier zijn.
“Op dit gebied dient de AKP de hervormingen voort te zetten en de verouderde grondwet te wijzigen in een breed gedragen burgerlijke grondwet.” Echter is het nu al wel voor veel bevolkingsgroepen mogelijk om hun eigen media te verspreiden. “Er zijn Kemalistische, Koerdische en Islamitische kranten en televisiezenders,” zegt Çalişlar. “Maar iedereen zit in zijn eigen geïsoleerde wereldje en heeft zijn eigen realiteitszin. Het is vele malen democratischer dan pakweg vijftig jaar geleden, maar we zijn er nog niet!”
Een ontzuiling binnen de media zoals wij die in Nederland hebben gekend halverwege de jaren zestig van de vorige eeuw, moet Turkije nog doormaken. Maar deze ontzuiling heeft er volgens Goslinga ook voor gezorgd dat religie een vies woord is geworden binnen de media. 



Een vraag uit het publiek is of Turkije zich ook nu nog bij de EU wil aansluiten. De vraag is wat Turkije hier nog voor baat bij heeft? Volgens Çalişlar wil het gros van de Turken nog altijd bij de EU, dit is niet alleen wegens het etiket EU, maar moet meer gezien worden als een bevestiging van de Turks-Europese identiteit en de transformatie van Turkije in de laatste twintig jaar. Çalişlar: “De EU is een brug naar globale standaarden wat betreft democratie!” In reactie hierop komt de vraag of Turkije echt kan democratiseren wanneer het Koerdische vraagstuk niet wordt opgelost. “Dit vraagstuk zal het lot van Turkije in de komende jaren bepalen,” zegt Çalişlar. “Alleen als de rechten van de Koerden worden erkend, kan Turkije een ware democratie worden. Dit zal niet makkelijk zijn, gezien de bewapende Koerdische rebellen en de weerstand jegens Koerden vanuit het nog altijd machtige Turkse leger. Eerst moeten de wapens weg, pas dan kan het gesprek op gang komen en alleen dan zal Turkije een democratie worden met alle vrijheden van dien!”



Arjen Kooreman

Partners

Hoofdsponsor

123►